چون اشاره به جريان هجرت « پيامبر » مىكند ، ولى طرز بيان آيه گواهى مىدهد كه بعد از هجرت نازل گرديده است چون به شكل بازگويى حادثه گذشته است ، بنا بر اين آيه اگر چه اشاره به جريان هجرت دارد ولى مسلما در مدينه نازل شده و بازگو كننده يك خاطره بزرگ و نعمت عظيم پروردگار بر پيامبر و مسلمانان است نخست مىگويد : « بخاطر بياور زمانى را كه مشركان مكه نقشه مىكشيدند كه تو را يا به زندان بيفكنند و يا به قتل رسانند و يا تبعيد كنند » ( * ( وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ ) * ) . كلمه « مكر » - همانگونه كه قبلا نيز گفته‌ايم - در لغت عرب به معنى تدبير و چاره انديشى و طرح نقشه است نه به معنى معروفى كه در فارسى امروز دارد ، همانطور كه « حيله » نيز در لغت به معنى چاره انديشى است . ولى در فارسى امروز به معنى نقشه‌هاى مخفيانه زيانبخش به كار مىرود . سپس اضافه مىكند : « آنها نقشه مىكشند و چاره مىانديشند ، و خداوند هم چاره جويى و تدبير مىكند و او بهترين چاره جويان و مدبران است » ( * ( وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّه وَاللَّه خَيْرُ الْماكِرِينَ ) * ) . اگر در حادثه هجرت پيامبر ص درست بينديشيم به اين نكته برخورد مىكنيم كه آنها حد اكثر نيروى فكرى و جسمانى خويش را براى نابود كردن پيامبر اسلام به كار بردند ، و حتى پس از آنكه پيامبر از چنگال آنها بيرون رفت يكصد شتر كه در آن روز سرمايه عظيمى بود براى يافتن پيامبر جايزه تعيين كردند و افرادى بسيار بخاطر تعصب مذهبى و يا بدست آوردن اين جايزه بزرگ كوه‌ها و بيابانهاى اطراف مكه را زير پا گذاردند ، و حتى تا دم در غار آمدند ولى خداوند با يك وسيله بسيار ساده و كوچك - چند تار عنكبوت - همه اين طرحها را نقش بر آب كرد ، و با توجه به اينكه مسئله هجرت سر آغاز مرحله نوينى از